ภาพที่ 8: การขยายตัวของหนี้ครัวเรือนแยกตามประเภทสินเชื่อ และประเภทของสถาบันการเงิน ที่มา: EIC

สาเหตุข้อที่ 3 ประเทศไทยเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความแตกต่างของความมั่งคั่งระหว่างคนรวยและคนจนว่างมากที่สุดประเทศหนึ่งในโลก โดยประชากร 1% ที่รวยที่สุดของประเทศ ครอบครองความมั่งคั่งถึง 66.9% ของความมั่งคั่งทั้งประเทศ ตามภาพที่ 9 ถ้าเปรียบเทียบความไม่สมดุลของความมั่งคั่งทั้งอาเซียน ประเทศไทยถูกจัดเป็นอันดับที่ 1 ของอาเซียน โดยมีคะแนนอยู่ที่ 90.2 และจัดเป็นอันดับที่ 4 ของโลกในปี 2018 ตามภาพที่ 10 และ 11 และจากบทรายงานล่าสุดของเครดิตสวิส ประชากรไทยที่อยู่ฐานล่างสุด 10% ครอบครองความมั่งคั่งเพียง 0% ของความมั่งคั่งของประเทศ และประชากรไทยฐานล่างสุดขึ้นมา 50% ครอบครองความมั่งคั่งเพียง 1.7% ของความมั่งคั่งของประเทศ ในขณะที่ ประชากรไทย 10% ที่รวยที่สุดในประเทศ ครอบครองความมั่งคั่งถึง 85.7% และช่องว่างระหว่างคนรวยและคนจนถ่างกว้างมากขึ้นเรื่อยๆในสมัยพลเอกประยุทธ์

สาเหตุข้อที่ 4 การเติบโตของ GDP ประเทศไทยในช่วงสมัยรัฐบาลประยุทธ์ โตต่ำที่สุดเมื่อเทียบกับ 3 รัฐบาล  โดยมีรายละเอียดดังนี้

GDP ช่วงสมัยรัฐบาลทักษิณ อยู่ที่ระหว่าง 3.44 ถึง 7.19% 6 ปี (2001-2006) เฉลี่ยอยู่ที่ 5.37%
GDP ช่วงสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ อยู่ที่ระหว่าง -0.69 ถึง 7.51% 4 ปี (2008-2011) เฉลี่ยอยู่ที่ 2.35%
GDP ช่วงสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ อยู่ที่ระหว่าง 0.84 ถึง 7.24% 4 ปี (2011-2014) เฉลี่ยอยู่ที่ 2.94%
GDP ช่วงสมัยรัฐบาลประยุทธ์ อยู่ที่ระหว่าง -6.66(EXP) ถึง 4.13% 7 ปี (2014-2020) เฉลี่ยอยู่ที่ 1.62%

สาเหตุข้อที่ 5 เงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ(FDI) ตามภาพที่ 13 เปรียบเทียบสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ ยิ่งลักษณ์ และประยุทธ์ (พอดีผมไม่มีข้อมูลสมัยรัฐบาลทักษิณ จึงขอไม่กล่าวถึง)
FDI ช่วงสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ เฉลี่ยอยู่ที่ 7,877 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 246,550 ล้านบาท
FDI ช่วงสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ เฉลี่ยอยู่ที่ 9,071 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 283,922 ล้านบาท
FDI ช่วงสมัยรัฐบาลประยุทธ์ เฉลี่ยอยู่ที่ 7,279 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 227,832 ล้านบาท

จะสังเกตเห็นได้ว่า FDI สมัยรัฐบาลประยุทธ์ต่ำที่สุด เมื่อเทียบกับรัฐบาลอภิสิทธิ์และยิ่งลักษณ์

ภาพที่ 13: FDI ไทย ปี 2005-2019 ที่มา: ธนาคารแห่งประเทศไทย

สาเหตุข้อที่ 6 การเพิ่มขึ้นของดัชนีตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย(SET INDEX) ตามภาพที่ 14 ในช่วง 4 รัฐบาล มีรายละเอียดดังนี้

SET INDEX ช่วงสมัยรัฐบาลทักษิณ (9/2/2001-19/9/2006) อยู่ที่ระหว่าง 327.51-702.56 ขึ้นมาเฉลี่ย 20.51%/ปี
SET INDEX ช่วงสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ (17/12/2008-5/8/2011) อยู่ที่ระหว่าง 445.31-1,093.38 ขึ้นมาเฉลี่ย 52.92%/ปี
SET INDEX ช่วงสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ (5/8/2011-7/5/2014) อยู่ที่ระหว่าง 1,124.01-1,402.61 ขึ้นมาเฉลี่ย 9.01%/ปี
SET INDEX ช่วงสมัยรัฐบาลประยุทธ์ (24/8/2014-21/10/2020) อยู่ที่ระหว่าง 1,556.97-1,216.43 ลดลงเฉลี่ย 3.55%/ปี

จะเห็นได้ว่า SET INDEX ขึ้นเฉลี่ยสูงสุดในสมัยรัฐบาลอภิสิทธิ์ ขณะที่แย่ที่สุดสมัยรัฐบาลประยุทธ์ ซึ่งเป็นรัฐบาลเดียวใน 4 รัฐบาลที่ SET INDEX ลดลง

ภาพที่ 14: SET INDEX ปี 2000-2020

จาก 5 สาเหตุที่กล่าวมาข้างต้น จะเห็นได้ว่าในช่วงที่ประเทศไทยปกครองด้วยระบอบเผด็จการหรือประชาธิปไตยไม่เต็มใบ เศรษฐกิจโดยรวมจะแย่กว่าตอนช่วงที่ประชาธิปไตยเบ่งบานเต็มที่ และน่าจะเป็นสาเหตุหลักๆที่ประชาชนออกมาชุมนุม เพื่อเรียกร้องให้พลเอกประยุทธ์ลาออก นอกเหนือจากเรื่องการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ไม่เป็นธรรม และการสืบทอดอำนาจ

พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชาและคณะคสช ได้ทำการรัฐประหารจากรัฐบาลประชาธิปไตยเต็มใบ ที่มีคุณยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม 2557 หรือประมาณ 6 ปีที่แล้ว ซึ่งต่อมาได้มีการร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 เป็นรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับที่ 20 มีที่มาจากการตั้งคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2558 เพื่อจัดทำร่างฯ ฉบับใหม่ ประกอบด้วยสมาชิก 21 คน มีนายมีชัย ฤชุพันธุ์ เป็นประธาน เมื่อร่างเสร็จแล้ว มีการลงประชามติในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2559 ซึ่งผู้มาใช้สิทธิร้อยละ 61.35 เห็นชอบ ซึ่งในช่วงนั้นประชาชนส่วนใหญ่อัดอั้นตันใจ อยากจะให้มีการเลือกตั้งกันเร็วๆ จึงลงประชามติเพื่อรับร่างรัฐธรรมนูญไว้ก่อน เพราะว่าในช่วงนั้น มีแนวโน้มว่าถ้าประชาชนไม่รับร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ก็จะเขียนรัฐธรรมนูญขึ้นเองหรือจะนำรัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งในอดีต ยกขึ้นมาแก้ไขบางส่วน แล้วประกาศใช้เลย ต่อมาพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงลงพระปรมาภิไธยในร่างรัฐธรรมนูญเมื่อวันที่ 6 เมษายน พ.ศ. 2560 หลังมีการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญฉบับผ่านประชามติตามพระบรมราชวินิจฉัย

หลังจากที่พลเอกประยุทธ์เป็นผู้นำรัฐบาลมาต่อเนื่องยาวนาน 6 ปีกว่า  มาช่วงหลังๆนี้ ได้เริ่มเกิดมีกระแสไม่เอาเป็นพลเอกประยุทธ์ จากประชาชนที่เรียกร้องอยากได้ประชาธิปไตยเต็มใบเป็นจำนวนมาก ผมในฐานะที่เป็นนักเขียนเกี่ยวกับเรื่องเศรษฐกิจและธุรกิจ จึงพยายามค้นคว้าหาสาเหตุว่าเกิดอะไรขึ้นในสังคมไทย ทำไมมีประชาชนกลุ่มใหญ่ออกมาต่อต้านผู้นำรัฐบาลมากมายขนาดนี้

ผมขอเปรียบเทียบเศรษฐกิจช่วงสมัยตั้งแต่นายกรัฐมนตรีทักษิณ ชินวัตร จนถึงสมัยพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา โดยขอเลือกเฉพาะนายกรัฐมนตรีที่มีการประท้วงใหญ่ หรือเกิดรัฐประหารมาเปรียบเทียบกัน ให้ดูทางด้านตัวเลขเศรษฐกิจในแต่ละสมัย

1.นายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร ช่วงระหว่างปี 2544-2549(2001-2006)
2.นายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ช่วงระหว่างปี 2551-2554(2008-2011)
3.นายกรัฐมนตรี ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ช่วงระหว่างปี 2554-2557(2011-2014)
4.นายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ช่วงระหว่างปี 2557-ปัจจุบัน(2014-Now)

สาเหตุข้อที่ 1   จากกราฟในภาพที่ 1 จะเห็นได้ว่า ตั้งแต่สมัยรัฐบาลทักษิณ ชินวัตร อัตราคนยากจนลดลงเรื่อยๆ และแนวโน้มนี้ยังมีต่อเนื่องจนไปถึงสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร แต่พอเราได้รัฐบาลที่มีผู้นำชื่อพลเอกประยุทธ์ หลังจากที่ท่านบริหารประเทศมาปีเศษๆ ปรากฏว่าอัตราของคนไทยที่เข้าข่ายว่ายากจน เพิ่มขึ้นเรื่อยๆจากปี 2015 ที่อยู่ที่ 3.5% ไต่ระดับไปที่ 8.6% ในปี 2018 และเชื่อว่าปี 2019 และ 2020 ตัวเลขดังกล่าวน่าจะเกิน 10% ขึ้นไปแล้ว ที่ยิ่งน่าเป็นห่วงว่า ในท่ามกลางสถานการณ์ระบาดของไวรัส covid-19 ตัวเลขคนยากจนในประเทศไทยอาจจะพุ่งขึ้นไปเกิน 15% ในปีหน้า ซึ่งสวนทางกับภาวะความยากจนของคนเวียดนามในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา มีแนวโน้มลดลงมาอย่างต่อเนื่อง จากเดิมที่เคยอยู่มากถึง 90% เมื่อปี 1998 ลดลงมาเหลืออยู่เพียง 23.6% ในปี 2018 ตามภาพที่ 3

พอจะสรุปได้ว่า ประเทศไทยในช่วงที่มีการปกครองในระบอบประชาธิปไตยเต็มใบ แนวโน้มจำนวนคนยากจนมีจำนวนลดลง ในขณะที่ช่วงสมัยที่ปกครองโดยรัฐบาลที่มาจากการรัฐประหารหรือระบอบประชาธิปไตยไม่เต็มใบ กลับจะมีแนวโน้มจำนวนคนยากจนมากขึ้น ขอไม่นับช่วงที่มีการทำรัฐประหารโดยคณะปฏิรูปการปกครองที่มีพลเอกสนธิ บุญยรัตกลิน เป็นหัวหน้าคณะ ในวันที่ 19 กันยายน 2549 ซึ่งต่อมาก็ได้พลเอกสุรยุทธ์ จุลานนท์ เป็นนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2549 บริหารประเทศจนถึงวันที่ 29 มกราคม 2551 เพราะว่าเป็นช่วงเวลาเพียงสั้นๆ จึงไม่ส่งผลกระทบต่ออัตราส่วนคนยากจนในประเทศไทยอย่างมีนัยยะสำคัญ

สาเหตุข้อที่ 2  ซึ่งเป็นผลต่อเนื่องมาจากสาเหตุข้อที่ 1 เมื่อคนไทยจำนวนมากขึ้นที่มีรายได้ไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่าย จึงทำให้ต้องมีการกู้หนี้ยืมสินเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก ซึ่งดูได้จากภาพที่ 4 ตัวเลขสัดส่วนหนี้สินครัวเรือนต่อรายได้ครัวเรือน โดยเพิ่มขึ้นจากไตรมาส 1 ปี 2557 (ซึ่งเป็นปีที่พลเอกประยุทธ์และคณะคสช ทำการรัฐประหาร) ที่ 138% พุ่งขึ้นไปถึงเกือบ 150% ในไตรมาส 3 ปี 2562 ซึ่งคาดว่าจนถึงสิ้นปี 2563 โอกาสที่จะเห็นตัวเลขวิ่งไปถึง 160% มีความเป็นไปได้สูง เนื่องจากปีนี้มีการระบาดของไวรัส มีการล็อกดาวน์ประเทศอยู่หลายเดือน ทำให้การจับจ่ายใช้สอยของคนไทยลดลง ทำให้รายได้ครัวเรือนลดลงเป็นอย่างมาก และจากภาพที่ 5 จะเห็นได้ว่ารายได้ครัวเรือนไทยเริ่มลดลงเป็นครั้งแรกนับแต่ปี 2015 ซึ่งเป็นปีที่ 2 ที่บริหารแผ่นดินโดยพลเอกประยุทธ์ ทั้งๆที่ในอดีตรายได้ครัวเรือนไทยโตขึ้นมาตลอด สวนทางกับ GDP ของประเทศไทยที่ยังมีการโตต่อเนื่อง ถึงแม้ว่าจะโตในอัตราที่ต่ำลงก็ตาม แสดงว่ารายได้ของประเทศไปเพิ่มในส่วนของบริษัทขนาดใหญ่มากกว่าธุรกิจ SME ขนาดเล็กและประชาชนส่วนใหญ่ของประเทศ

 ติดตามตอนที่ 2 ได้ในฉบับหน้านะครับ