Welcome to Me Magazine
 



    

  สมัครสมาชิก | ลืมรหัสผ่าน
 

                                                                                                      ข้อมูลโดย คุณชาตรี ปรีชาชีววัฒน์ บริษัท เอ็ม.เอช.อี.-ดีแมก (ที) จำกัด

          ปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ หรือ เครน (Crane) เป็นเครื่องจักรที่ใช้ใน การขนถ่ายหรือขนย้ายสินค้าและวัสดุที่มีใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม, คลังสินค้า และสถานประกอบการต่างๆอย่างแพร่หลาย เครื่องจักร ดังกล่าวถือเป็น “เครื่องจักรที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุได้สูง” กระทรวงมหาดไทยจึงได้ออกประกาศเรื่อง ความปลอดภัยในการทำงาน เกี่ยวกับปั้นจั่น ตั้งแต่เมื่อปี พ.ศ. 2530 ซึ่งประกาศดังกล่าวถือเป็นกฏ หมายที่บังคับใช้มามากกว่า 20 ปี และต่อมาเมื่อมีการจัดตั้งกระทรวง แรงงานและสวัสดิการสังคมขึ้น ประกาศดังกล่าวก็ยังคงมีผลบังคับใช้ อยู่เพียงแต่เปลี่ยนมากำกับดูแลโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม แทนกรมแรงงาน กระทรวง มหาดไทย ในอดีตนั้นเอง

           ผู้ประกอบการและนายจ้างควรตระหนักถึงความรับผิดชอบและ หน้าที่ตามประกาศฉบับนี้เพราะแนวโน้มการใช้ปั้นจั่นโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในโรงงานอุตสาหกรรมมีค่อนข้างสูง และมีสถิติอุบัติเหตุจากการทำงาน เกิดขึ้นค่อนข้างบ่อย ทำให้มีผู้เสียชีวิต พิการ และบาดเจ็บจำนวนมาก โดยมีสาเหตุมาจากการไม่ตรวจสอบความปลอดภัยในการใช้ปั้นจั่นตาม ช่วงระยะเวลาที่กำหนด ขาดการตรวจสอบก่อนใช้งานการติดตั้งปั้นจั่น ไม่เหมาะสม การติดตั้งไม่มั่นคงแข็งแรง โดยเฉพาะหัวหน้างานขาดการ ควบคุมดูแลให้ปฏิบัติอย่างถูกต้องและพนักงานขับเครนขาดความรู้ความ เข้าใจในการใช้งานที่ถูกต้อง ดังนั้นเพื่อให้เกิดความปลอดภัยในการใช้ ปั้นจั่น ผู้ที่รับผิดชอบงานเกี่ยวกับปั้นจั่นต้องปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วย ความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นอย่างเคร่งครัด

           กฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นได้ กำหนดให้นายจ้างจัดให้มีการตรวจสอบส่วนประกอบและอุปกรณ์ของ ปั้นจั่นทุกๆ สามเดือน ตามแบบซึ่งกำหนดไว้ อย่างไรก็ตามวิศวกรผู้ตรวจ สอบและผู้ที่รับผิดชอบงานเกี่ยวกับปั้นจั่นควรมีความรู้และเข้าใจถึงการ ออกแบบและข้อกำหนดต่างๆที่เกี่ยวข้องเพื่อนำมาประกอบการตรวจ ความปลอดภัยของปั้นจั่นได้อย่างถูกต้อง ซึ่งในบทความนี้ขอนำเสนอ เฉพาะจุดที่สำคัญๆและควรตรวจสอบทุกครั้งเพื่อความปลอดภัยของ ปั้นจั่นและเพื่อให้ท่านผู้สนใจได้นำไปพิจารณาประกอบการตรวจสอบ ต่อไป

นิยามศัพท์ กฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับปั้นจั่นได้ กำหนดว่า ปั้นจั่น (Cranes หรือ Derricks ) หมายความว่า เครื่องจักรกล ที่ใช้ยกสิ่งของขึ้นลงตามแนวดิ่งและเคลื่อนย้ายสิ่งของเหล่านั้นในลักษณะ แขวนลอยไปตามแนวราบ ซึ่งปั้นจั่นตามข้อกำหนดนี้มีสองชนิดคือ
1) ปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ หมายถึง ปั้นจั่นที่อุปกรณ์ต่างๆ และ เครื่องต้นกำลังติดตั้งอยู่บนขาตั้งล้อเลื่อน รางเลื่อน หรือหอสูง การใช้งาน จะถูกจำกัดตามระยะที่ขาตั้งหรือล้อเลื่อนจะเคลื่อนที่ไปได้ ปั้นจั่นชนิด อยู่กับที่นี้จะมีใช้มากในโรงงานอุตสาหกรรม ท่าเรือ และการก่อสร้าง อาคารสูง



รูปแสดงลักษณะของปั้นจั่นชนิดอยู่กับที


รูปแสดงลักษณะของปั้นจั่นชนิดอยู่กับที

2) ปั้นจั่นชนิดเคลื่อนที่ หมายถึง ปั้นจั่นที่อุปกรณ์ต่างๆ และ เครื่องต้นกำลังติดตั้งอยู่บนยานพาหนะที่ขับเคลื่อนในตัวเอง เช่น รถบรรทุก หรือรถตีนตะขาบ สามารถเคลื่อนที่ไปทำงานที่บริเวณอื่นๆ ที่อยู่ห่างไกลได้อย่างรวดเร็ว

           ในที่นี้จะขอกล่าวถึงการตรวจความปลอดภัยเฉพาะปั้นจั่นชนิดอยู่ กับที่หรือที่เรียกว่าเครนเหนือศรีษะ (Overhead Crane) เท่านั้น เครน สำหรับการเคลื่อนย้ายวัสดุถือเป็นอุปกรณ์ชนิดหนึ่งที่ได้รับความนิยมและ ถูกเลือกใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมโดยทั่วไป ทั้งนี้เนื่องจากความง่ายใน การใช้งาน คุ้มประโยชน์ต่อการลงทุน มีอายุการใช้งานนานและการบำรุง รักษาไม่ยุ่งยากมากนัก

          เครนในโรงงานอุตสาหกรรมโดยทั่วไปแบ่งออกได้เป็นหลายชนิด อาทิเช่น เครนคานเดี่ยว (single girder crane), เครนคานคู่ (double girder crane), เครนขาหยั่ง (gantry crane) และเครนแขนยื่น (Jib crane) ซึ่งมีขนาดหรือความสามารถในการยกน้ำหนักได้แตกต่างกันไป ตามลักษณะความต้องการในการใช้งานมีขนาดตั้งแต่ไม่ถึงหนึ่งตันไป จนถึงเป็นร้อยๆ ตัน



รูปแสดง เครนคานเดี่ยว


รูปแสดง เครนคานเดี่ยว

รอกไฟฟ้าถือเป็นปั้นจั่นหรือไม่ มีคำถามอยู่เสมอว่ารอกไฟฟ้าถือเป็นปั้นจั่นหรือไม่และต้องมีการ ตรวจความปลอดภัยตามกฏหมายที่กำหนดหรือไม่ ก่อนอื่นควรทำความ รู้จักกับรอกไฟฟ้า (Hoist) ก่อนว่าเป็นอย่างไร

รอกไฟฟ้า (Hoist)
หมายถึงเครื่องจักรกลที่ใช้ยกสิ่งของขึ้นลงตาม แนวดิ่งเท่านั้น อาจใช้โซ่หรือลวดสลิงสำหรับยก ต้นกำลังของรอกนี้อาจใช้ เป็นไฟฟ้า ลม หรือใช้มือสาวขึ้นลงก็ได้

           เมื่อพิจารณาตามข้อกำหนดของกฎหมายแล้วหาก รอกที่ใช้แขวน อยู่กับที่เพื่อยกสิ่งของขึ้นและลงในแนวดิ่งโดยไม่มีการเคลื่อนย้ายสิ่งของใน ลักษณะแขวนลอยไปตามแนวราบแล้วจะไม่ถือเป็นปั้นจั่นแต่ส่วนใหญ่ ในการใช้งานของรอกไฟฟ้านั้น รอกไฟฟ้าจะใช้ประกอบกับรางเพื่อ เคลื่อนย้ายสิ่งของไปในแนวระนาบด้วยเสมอ เช่นรอกไฟฟ้าบนรางเดี่ยว (monorail hoist) ที่มีใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมทั่วไปหากมีลักษณะที่ใช้ ยกสิ่งของขึ้นลงตามแนวดิ่งและมีการเคลื่อนย้ายสิ่งของเหล่านั้นในลักษณะ แขวนลอยไปตามแนวราบแล้วก็ถือเป็นปั้นจั่นชนิดอยู่กับที่ชนิดหนึ่ง ซึ่งต้อง มีการตรวจความปลอดภัยตามกฏหมายด้วย


รูปแสดงลักษณะรอกไฟฟ้าแบบใช้โซ่และแบบใช้ลวดสลิง

ลักษณะของเครนเหนือศรีษะ (Overhead Crane) ปั้นจั่นหรือเครนเหนือศีรษะโดยทั่วไป ประกอบด้วยโครงสร้างและ อุปกรณ์ในการยกที่เรียกว่ารอกไฟฟ้า (hoist) อาจเป็นโซ่หรือลวดสลิงก็ได้ และมีชุดขับเคลื่อนทั้งชุดเดินยาวและชุดเดินขวางประกอบเข้ากับ โครงสร้างของเครน อุปกรณ์และส่วนประกอบที่สำคัญต่างๆ มีดังภาพ ประกอบ

รูปแสดงส่วนประกอบต่างๆของเครนเหนือศีรษะ

การเลือกเครนเหนือศรีษะ(Overhead Crane) สำหรับใช้งาน เครนและรอกไฟฟ้าจะมีมาตรฐานในการออกแบบเพื่อการใช้งานที่ แตกต่างกันไป แต่โดยส่วนใหญ่สามารถอ้างอิงถึงมาตรฐานการใช้งานของ ยุโรป (FEM) หรืออเมริกา (ISO) ได้ ซึ่งมาตราฐานทั้งสองนี้สามารถเทียบ เคียงกันได้ มาตราฐานนี้มีการพัฒนาโดยองค์กรกลางในการกำหนดค่า ความปลอดภัยต่างๆสำหรับการใช้งานและการออกแบบชิ้นส่วนไว้โดยละเอียด ทั้งนี้เพราะในยุโรปมีการผลิตรอกไฟฟ้ามาอย่างยาวนานและให้ ความสำคัญอย่างมากในเรื่องความปลอดภัย มาตรฐานเหล่านี้จึงให้ความ สำคัญกับทั้งการใช้งานและการออกแบบที่สอดคล้องกัน เครนและรอก ไฟฟ้าที่จะสามารถใช้งานได้ในยุโรปต้องออกแบบตามมาตราฐานที่เรียกว่า “FEM” (ย่อมาจาก European Federation of Materials Handling ; www.fem-eur.com) เท่านั้น มาตรฐานนี้มีส่วนหนึ่งซึ่งกำหนดอายุการใช้ งานที่ปลอดภัยของเครื่องจักรเอาไว้ โดยอายุของเครื่องจักรจะถูกกำหนด ขึ้นตามลักษณะในการใช้งานต่างๆเป็นสำคัญ โดยทั่วไปมีการจำแนก สภาวะการใช้งาน (Load Spectrum) ของเครนและรอกไฟฟ้าไว้ 4 ประเภท คือ
1) การใช้งานเบา (Light) คืออุปกรณ์ที่ออกแบบ เพื่อใช้สำหรับ งานเบาๆ หรือมีความถี่ในการใช้งานไม่มากนัก
2) การใช้ปานกลาง (Medium) คืออุปกรณ์ที่ออกแบบเพื่อใช้ สำหรับงานในระดับปานกลางหรือมีความถี่ในการใช้งานปานกลาง
3) การใช้งานหนัก (Heavy) คืออุปกรณ์ที่ออกแบบเพื่อใช้ สำหรับงานหนักหรือใช้งานในลักษณะเต็มอัตรากำลังตลอดเวลาและมี ความถี่ในการใช้งานมาก
4) การใช้งานหนักมาก (Very Heavy) คืออุปกรณ์ที่ออกแบบ เพื่อใช้สำหรับงานหนักมากหรือใช้งานในลักษณะเต็มอัตรากำลัง ตลอดเวลาและมีความถี่ในการใช้งานสูงต่อเนื่องตลอดเวลา

รูปแสดงผังการการเลือกใช้งานของเครนในกลุ่มต่างๆ

          โดยตามมาตรฐานหมายเลข FEM 9.511 และ มาตราฐาน ISO ได้กำหนดอายุการใช้งานของรอกไฟฟ้าและอุปกรณ์ต่างๆ เป็นที่ใช้กับเครน ไว้เป็นกลุ่มๆ ดังนี้

รูปแสดงผังการการเลือกใช้งานของเครนในกลุ่มต่างๆ

          จากมาตรฐานและการออกแบบดังกล่าวเครนและรอกไฟฟ้าจึงถูก กำหนดให้มีการออกแบบอายุที่สามารถใช้งานได้อย่างปลอดภัย (Safe Working Period) หรือเรียกโดยย่อว่า “S.W.P” ไว้ด้วย

HOME  :   GURU INDUSTRIAL
  Copyright @ 2008 Me(Thailand) Company Limited. mail